INFORMACJE OGÓLNE

WAŻNE INFORMACJE DOTYCZĄCE GRYPY i PTASIEJ GRYPY.

DEFINICJA

Grypa jest chorobą zakaźną. Czynnikiem wywołujacym grypę jest wirus grypy (Orthomyxovirus influenzae), który został po raz pierwszy wyizolowany w 1933 roku. Nalezy on do wirusów RNA. Na podstawie antygenów występujących na jego powierzchni rozróżniamy typy A, B oraz C, które następnie dzielą się na wiele podtypów. Typ A jest najczęściej odpowiedzialny za epidemie oraz pandemie choroby. Antygeny powierzchniowe tego wirusa ulegają ciągłej przemianie, co sprawia trudności układowi odpornościowemu zainfekowanemu organizmowi w zwalczaniu zakażenia.

Wirus grypy typu A powoduje nie tylko infekcje u ludzi ale również u świń, koni oraz ptactwa. Wirus typu B posiada bardziej stabilną strukturę powierzchniową antygenów i powoduje infekcje jedynie u ludzi. Głównie wystepuje podczas epidemii. Typ C wirusa w odróżnieniu od innych typów rzadko powoduje epidemie, najczęściej rozpowszechniony jest wśród dzieci w przedszkolach i szkołach.

Wirusy wywołujące grypę rozprzestrzeniają się z osoby na osobę drogą kropelkową za pośrednictwem kaszlu i kichania. Zainhalowane cząstki wirusa osiadają na błonach śluzowych układu oddechowego, następnie wnikają do komórek i zaczynają proliferację czyli namnażanie. Proces ten skutkuje zniszczeniem komórek. Enzym neuraminidaza umożliwia wirusom opuszczenie komórek. Okres inkubacji wynosi 1 do 3 dni, przez ten czas zainfekowana osoba nie ma żadnych objawów choć juz zaraża innych. Grypa pojawia się na jesieni i w zimie powodując pandemie co 3-4 lata.

OBJAWY I PRZEBIEG GRYPY

Objawy grypy mogą pojawić się bardzo szybko i mają charakter nieswoisty. Oznacza to, że nie są charakterystyczne dla tej jednej choroby i mogą pojawiać się również w innych chorobach.

Objawy grypy nie pojawiają się od razu po kontakcie z osobą chorą. Zanim rozwiną się objawy choroby musi upłynąć około jeden do sześciu od kontaktu z osobą chorą na grypę.

Do głównych objawów ogólnych grypy należą:

- wysoka gorączka (powyżej 37,8°C)
- dreszcze
- złe samopoczucie
- uczucie rozbicia i krańcowego wyczerpania
- bóle głowy
- bóle mięśni

Do objawów miejscowych należą m.in.:

- suchy (tzn. bez odpluwania plwociny) i męczący kaszel
- katar (mogą wystąpić krwawienia z nosa) 

Nie wszystkie objawy muszą wystąpić aby lekarz mógł stwierdzić grypę. 

Przebieg grypy

Przebieg grypy może być bardzo różny, niektóre osoby mogą grypę przechorować nic o tym nie wiedząc (przebieg bezobjawowy), u innych osób przebieg może być łagodny lub objawy mogą występować w bardzo dużym nasileniu.
U osób wyjściowo zdrowych objawy grypy ustępują po około tygodniu. Jednak u niektórych osób przez pewien czas po przechorowaniu mogą się utrzymywać kaszel oraz uczucie zmęczenia.
Osoby chore na grypę powinni pamiętać o tym, że mogą zarażać swoje otoczenie.

Grypa czy przeziębienie?

PTASIA GRYPA - OBJAWY U LUDZI

Dość często pojawiają się bardzo groźne powikłania - zapalenie płuc a także ostra niewydolność oddechowa, które mogą doprowadzić do śmierci. Śmiertelność wśród ludzi chorujących na ptasią grypę wynosi około 50 % (zbliżona do śmiertelności u ptaków).

Choroba jest szczególnie niebezpieczna głównie dla dzieci, osób starszych oraz mających obniżoną odporność - w tych grupach śmiertelność zbliża się nawet do 100 procent.

PROFILAKTYKA, PROFILAKTYKA I JESZCZE RAZ PROFILAKTYKA

Wywiad z prof. dr hab. Lidią B. Brydak, kierownikiem Krajowego Ośrodka ds. Grypy WHO, kierownikiem Pracowni Wirusów Zakażeń Oddechowych Zakładu Wirusologii Państwowego Zakładu Higieny w Warszawie

• 
   
• Kto jest najbardziej narażony na zachorowania na grypę?

• Grypa jest groźna dla każdego. Jednak najbardziej narażone są osoby z grup podwyższonego ryzyka. Należą do nich zarówno dzieci, jak i dorośli z chorobami przewlekłymi, szczególnie układu oddechowego, nerek, uszkodzonym lub osłabionym układem odpornościowym, w tym osoby z AIDS, chorzy na astmę, chorzy z nowotworami, to znaczy wszyscy ci, u których infekcja grypowa może spowodować zaostrzenie choroby, a w rezultacie zgon. Światowa Organizacja Zdrowia mówi, że do grupy podwyższonego ryzyka należy zaliczyć także wszystkie osoby po 50 roku życia.

• Dlaczego grypa bardzo często przybiera postać epidemii? Na czym polega różnica pomiędzy epidemią a pandemią?

• Epidemie grypy występują rokrocznie, ze względu na zmienność i plastyczność wirusa grypy. Wystarczy, aby nastąpiła najdrobniejsza zmiana w budowie łańcucha aminokwasów, hemaglutyniny i neuraminidazy, które wchodzą w skład budowy wirusa grypy, aby zaczął w populacji krążyć nowy szczep. Epidemia w znaczeniu epidemiologów jest to wzrost liczby zarejestrowanych przypadków choroby na danym terenie, różniący się od poprzedniego sezonu. Natomiast pandemia to epidemia, która obejmuje cały świat. Żeby doszło do powstania pandemii grypy, musi w populacji zacząć krążyć nowy typ lub podtyp wirusa, który nigdy przedtem nie krążył. Jednak w przypadku pandemii mamy do czynienia z tzw. skokami antygenowymi, tzn. że zmianom podlegają już nie pojedyncze aminokwasy, ale całe fragmenty łańcucha hemaglutyniny i neuraminidazy.

• Czy może Pani Profesor przypomnieć największe pandemie?

• Jeszcze dwa lata temu we wszystkich swoich publikacjach pisałam, że pandemia z 1918 roku, zwana popularnie hiszpanką, spowodowała około 20 mln zgonów. Dziś wiemy już, że było to aż 50 mln zgonów! Dla porównania I wojna światowa pochłonęła 9 mln ofiar. Warto podkreślić, że największe żniwo hiszpanka zebrała wśród ludzi młodych, między 20 a 40 rokiem życia. Druga pandemia, zwana azjatycką, wybuchła w 1957 roku. Rok 1968 to trzecia pandemia tzw. grypa “Hong Kong”. Jest sprawą dyskusyjną, czy były jeszcze inne pandemie, a mianowicie z 1977 roku.

• Jakie są objawy grypy?

• Grypa, co jest bardzo charakterystyczne, występuje nagle. Choroba po prostu “zwala z nóg”. Jej objawy ogólne to złe samopoczucie, rozbicie, dreszcze, przeczulica skóry, ciepłota ciała powyżej 38oC. Objawy ze strony układu oddechowego to surowicza wydzielina z nosa, ból gardła, chrypka, bóle w klatce piersiowej, tzw. suchy, “szczekający” kaszel. Mogą także wystąpić bóle głowy, brak łaknienia, bóle mięśni, bóle stawów, biegunka, bóle brzucha, nudności. Te objawy dotyczą zwłaszcza dzieci między 5 a 14 rokiem życia. Są one zresztą bardzo często mylnie diagnozowane jako zapalenie wyrostka robaczkowego. Przebieg grypy jest zależny od zjadliwości wirusa, wieku pacjenta, stylu życia, współistnienia innych chorób.

• Jakie mogą być następstwa grypy?

• Najczęstszymi powikłaniami ze strony układu oddechowego są zapalenie oskrzeli i zapalenie płuc. Chcę zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia zapalenia ucha środkowego u małych dzieci. Choroba u małego dziecka może spowodować częściową utratę słuchu, a czasem całkowitą głuchotę. W 2000 r. Komitet Doradczy ds. Szczepień WHO rozważał nawet wprowadzenie w tej grupie dzieci obowiązkowych szczepień. Również wiele przypadków zaburzeń pracy serca, np. zapalenie mięśnia serca i osierdzia, niewydolności nerek, zespołu wstrząsów toksycznych, powikłań neurologicznych jest wywoływanych właśnie przez grypę.
   
• Czy warto się szczepić przeciwko grypie?

• Oczywiście tak! Jedyną i skuteczną metodą walki z grypą jest profilaktyka, profilaktyka i jeszcze raz profilaktyka. Na całym świecie specjaliści biją na alarm, żeby się szczepić, ponieważ skutki powikłań grypowych powinno się rozpatrywać w kategoriach społeczno – ekonomicznych. Skutki grypy można bowiem przeliczyć na pieniądze. Wiadomo, że w zależności od sezonu epidemicznego koszty spowodowane grypą w danym kraju sięgają od 1 miliarda do paru miliardów dolarów. Na te koszty składają się nieobecności w pracy, w szkole, wielokrotne wizyty u lekarza, wypisywanie recept, wykupienie leków, wykonanie badań specjalistycznych. Proszę zwrócić uwagę, że wszyscy menedżerowie, którzy zostali wychowani na Zachodzie, szczepią swoich pracowników. Kierują się przy tym bardzo prostą i logiczną zasadą – pieniądz rodzi pieniądz. A więc, jeżeli nie będą mieli sprawnego personelu, nie będą mieli zysków.

• Do kiedy należy się szczepić?

• To jest często zadawane pytanie, ale bardzo potrzebne. Trzeba bowiem obalić mity w tym zakresie. Jakiekolwiek terminy szczepień przeciwko grypie to są niczym nie uzasadnione hipotezy. Jak mówi Komitet Doradczy ds. Szczepień WHO, nie ma żadnych terminów, do których należy się szczepić! Można zaszczepić się nawet wtedy, jeżeli rozpocznie się epidemia. Jednakże osoby z grup podwyższonego ryzyka powinny się zaszczepić przed sezonem grypowym, ze względu na to, że ich system immunologiczny jest osłabiony i najdrobniejsza infekcja grypowa może spowodować zaostrzenie choroby.

• A kto powinien się w pierwszej kolejności zaszczepić?

• Szczepimy z dwóch powodów. Ze względu na wskazania epidemiologiczne i wskazania kliniczne. Te ostatnie już omówiłam. Wskazania epidemiologiczne dotyczą osób, które mogą roznosić zakażenie, jak również “otrzymać je w darze”. Są to lekarze, pielęgniarki, cały personel kliniczny, dziennikarze, wojsko, księża, pracownicy budowlani, tramwajarze, pracownicy transportu, pracownicy budowlani. W zasadzie prawie wszyscy powinni się szczepić. Jednak o szczepieniu zawsze powinien zadecydować lekarz.

• Po jakim czasie po szczepieniu stajemy się odporni na grypę i na jak długo?

• Przeciwciała, które nas chronią, wytwarzane są w organizmie już po 7 dniach. Ze względu na to, że wirus grypy jest bardzo plastyczny, musimy co roku uaktualniać skład szczepionki i co roku powtarzać szczepienie.
   
• Czy szczepienia przeciw grypie są w Polsce popularne?
   
• Zużycie szczepionki w sezonie 1992/1993 wynosiło 0,52 dawki na 1000 mieszkańców. Obecnie wartość ta wzrosła blisko 180 razy i równa się 92,4 dawki na 1000 mieszkańców.
   

Ptasia grypa

      Ptasia grypa znana jest od 1901. roku, lecz wirus ją powodujący został wykryty dopiero w 1955. roku. Pierwszy przypadek zarażenia się przez człowieka wirusem typu H5N1 wykryto w 1997. roku w Hongkongu. Od tego czasu zmarło około 60 osób. Chorobą tą, można się zarazić dotykając chore ptaki lub ich odchody. Jej wirus występuje również w jajach. Ptasia grypa przenosi się drogą kropelkową. Nigdy jeszcze ptasia grypa nie przeniosła się z człowieka na człowieka.

      Ptasia grypa - objawy
Objawy choroby mogą być bardzo zróżnicowane. Ptasia grypa objawia się głównie osłabieniem i gorączką. U chorych ptaków występuje biegunka oraz przestają one znosić jaja.. Większość zachorowań kończy się śmiercią.

      Ptasia grypa w Polsce
Wirus H5N1 nigdy jeszcze nie został wykryty w Polsce. Obecnie, zagrożenie wybuchem epidemii w Polce jest niewielkie, nawet jeśli no tą chorobę zachorują ptaki, ponieważ ptasia grypa ma niewielka zdolność przenoszenia się na ludzi.

      Zalecenia WHO
Aby zmniejszyć ryzyko, na to, że ptasia grypa nas zaatakuje, należy unikać kontaktu z ptakami, a przede wszystkim ze zarażonymi stadami. Ptasia grypa będzie miała utrudnione zadanie, gdy będziemy nosili maski i kombinezony. Hodując ptaki, należy trzymać je w zamkniętych pomieszczeniach, aby nie miały kontaktu z innymi, zarażonymi zwierzętami. Ptasia grypa, to dość dobrze znana choroba, więc istnieją przeciw niej szczepionki. Warto zaczepić się przeciw niej lub chociaż przeciw zwykłej grypie. Większość ekspertów uważa, że szczepionka przeciw tradycyjnej grypie nie zapewnia ochrony. Może jednak zwiększyć szanse na łagodniejszy przebieg choroby i szybsze wyzdrowienie.

PTASIA GRYPA - INSTRUKCJA

Zasady postępowania dla osób przebywających na terenach, gdzie wystąpiły wśród drobiu lub ludzi ogniska ptasiej grypy wywołane szczepem wirusa grypy H5N1. Aby zminimalizować możliwość zakażenia należy wziąć pod uwagę wszystkie środki ostrożności mające na celu ochronę zdrowia. W szczególności powinno się unikać kontaktu z drobiem (np. kurczaki, kaczki, gęsi, gołębie) lub innymi dzikimi ptakami, a także unikać miejsc gdzie może być obecny drób zakażony wirusem grypy ptasiej (H5N1), takich jak np. targowiska, fermy drobiu, zakłady przetwórstwa.

W miejscach występowania drobiu nie powinny bawić się dzieci. Należy przekazać im podstawowe zasady zachowania się:

• unikanie kontaktu z ptakami, ich odchodami i innymi odpadami,
• zaniechanie hodowli ptaków jako zwierząt domowych,
• dokładne mycie rąk wodą z mydłem po jakimkolwiek kontakcie z ptakami.

Tak, jak przy kontakcie z innymi chorobami zakaźnymi, jednym z najważniejszych elementów profilaktyki jest dokładne i częste mycie rąk. Należy myć ręce często, przy użyciu mydła i wody lub, jeśli nie jest to możliwe, przy pomocy środków zawierających alkohol. Pomaga to usunąć zakaźny materiał ze skóry i tym samym zapobiega przeniesieniu się choroby

Wirus ptasiej grypy może przeżyć:

• w materiale mrożonym przez długi okres czasu dlatego każdą mrożonkę mięsa drobiowego należy uznać za zakażoną.
• materiale organicznym pochodzenia zwierzęcego co najmniej przez 7 dni - dlatego też czyszczenie z użyciem detergentów miejsc skażonych bądź narażonych na skażenie jest istotnym elementem w zapobieganiu rozprzestrzeniania się wirusa. Wirus jest wrażliwy zarówno na wszystkie rodzaje detergentów jak i temperaturę
  powyżej 90oC.

Należy kontaktować się na bieżąco z lokalnymi służbami weterynaryjnymi w celu uzyskania informacji dotyczących:

• miejsc występowania drobiu podejrzanego o zakażenie,
• bezpiecznych sposobów niszczenia martwego drobiu, jego odchodów i innych odpadów.

Nie należy :

• transportować żywego lub martwego drobiu nawet, jeżeli twierdzi się, że jest on zdrowy.
• przygotowywać żywności dla ludzi i zwierząt z drobiu pochodzącego z dotkniętych terenów (już sam ubój i przygotowywanie żywności niosą ze sobą duże ryzyko zakażenia).

Jeżeli jednak przygotowuje się żywność z drobiu należy pamiętać o następujących środkach ostrożności:

• przy uboju, odpierzaniu i patroszeniu ptaków należy stosować metody, które nie spowodują skażenia (np. nie dopuścić do rozprzestrzeniania się piór, zabezpieczyć skórę, zwłaszcza twarzy, przed kontaktem z materiałem) i każdorazowo po wykonaniu czynności umyć dokładnie ręce i skażoną skórę wodą z mydłem, zaś powierzchnie i używany sprzęt - umyć dokładnie wodą z detergentem,
• cała żywność drobiowa, w tym jajka i krew, powinny być gotowane,
• nie spożywać surowego mięsa drobiowego i innych produktów drobiowych, w tym potraw wykonanych z krwi drobiu,
• nie dopuścić do kontaktu mięsa surowego z mięsem gotowanym lub gotowym już do spożycia
• do przygotowania surowego mięsa nie używać tej samej deski lub tego samego noża, przy użyciu których przygotowuje się mięso gotowane lub gotowe już do spożycia,
• nie przenosić zarówno surowego jak i gotowanego mięsa bez mycia rąk pomiędzy tymi czynnościami,
• nie umieszczać gotowanego mięsa w tym samym miejscu lub na tej samej powierzchni, na której wcześniej znajdowało się mięso surowe,
• żółtek jaj nie spożywać w postaci płynnej,
• ponieważ wirus grypy ulega zniszczeniu w wysokiej temperaturze - temperatura gotowania mięsa drobiowego powinna osiągnąć temperaturę 90oC,
• przed gotowaniem jaj należy umyć ich skorupki wodą z mydłem oraz pamiętać o każdorazowym umyciu rąk po tej czynności,
• nie używać jaj surowych lub ugotowanych na miękko do przygotowania żywności, która nie będzie gotowana przed spożyciem,
• przed spożyciem jaja gotować przynajmniej przez 5 min w temperaturze 90oC,
• każdorazowo po kontakcie z surowym mięsem drobiowym lub jajami należy umyć dokładnie ręce wodą z mydłem zaś wszystkie powierzchnie oraz sprzęt mający kontakt z tymi produktami - wodą z detergentem.

Jeżeli jednak przez przypadek doszło do kontaktu z drobiem na terenie występowania ptasiej grypy np. fermy, targowiska (w tym kontakt ze zwłokami ptaków, ich odchodami lub innymi odpadami) należy podjąć następujące środki ostrożności:

• dokładnie oczyścić obuwie (poza mieszkaniem) wodą z mydłem, a następnie dokładnie umyć ręce,
• monitorować stan swojego zdrowia przez 10 dni - przynajmniej 1 raz dziennie kontrolować temperaturę ciała,
• jeżeli w ciągu 10 dni pojawią się objawy takie jak: wzrost temperatury ciała powyżej 37,5oC, kaszel lub trudności w oddychaniu, albo jeżeli rozwiną się inne objawy chorobowe - należy natychmiast skontaktować się z lekarzem,
• przed wizytą w placówce służby zdrowia należy poinformować lekarza (telefonicznie, elektronicznie) o:
  • swoich objawach,
  • kontakcie z drobiem, jeżeli taki miał miejsce,
  • ewentualnych podróżach,
• osoba wykazująca objawy choroby lub chora nie powinna podróżować,
• osoba wykazująca objawy choroby powinna ograniczyć kontakt z innymi osobami na tyle, na ile jest to możliwe, aby zapobiec rozprzestrzenieniu się choroby. Inne osoby nie powinny mieć kontaktu z wydzieliną z nosa i ust osoby wykazującej objawy choroby lub chorej,
• chusteczki higieniczne i inne środki higieny osobistej mające kontakt z wydzielinami i wydalinami osoby wykazującej objawy choroby należy bezpiecznie usunąć (np. szczelnie zamknąć w plastikowym worku i spalić).

W przypadku, kiedy zaistnieje konieczność kontaktu z osobą wykazującą objawy choroby lub chorą, a także chorym lub martwym drobiem należy:

• zastosować środki ochrony osobistej - dobrze przylegająca maska na usta i nos, gogle, fartuch, rękawiczki i buty gumowe,
• jeśli nie jest możliwe skorzystanie z powyższej ochrony - przykryć usta i nos kawałkiem materiału (łatwego do umycia), założyć okulary, użyć plastikowych toreb w celu zabezpieczenia rąk i obuwia.

Po użyciu środków ochrony osobistej należy:

• odzież ochronną dokładnie uprać w wodzie z detergentem,
• zużyte rękawiczki i pozostałe części ochrony osobistej umieścić w plastikowym worku, szczelnie zamknąć i przekazać do utylizacji, albo poddać procesowi dezynfekcji,
• umyć dokładnie ciało wodą z mydłem,
• umyć dokładnie włosy,
• zawsze pamiętać o każdorazowym dokładnym myciu rąk po kontakcie ze skażonym materiałem,
• zachować środki ostrożności przed ponownym zanieczyszczeniem.

WYTYCZNE DLA ROLNIKÓW UTRZYMUJĄCYCH DRÓB

• Główny Lekarz Weterynarii, biorąc pod uwagę konieczność wprowadzenia działań zapobiegawczych, mających na celu ochronę zdrowia ludzi i zwierząt, związaną z zagrożeniem wysoce zjadliwą grypą ptaków oraz ograniczenie bardzo dużych strat ekonomicznych spowodowanych ewentualnym wybuchem choroby, przedstawia zalecenia umożliwiające skuteczne zabezpieczenie gospodarstw oraz zmniejszenie ryzyka szerzenia się choroby.
  
  Głównym źródłem zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt (drobiu) są ptaki wolnożyjące, będące bezobjawowymi nosicielami ptasiej grypy.
  Objawy kliniczne ptasiej grypy u drobiu są mało charakterystyczne i zróżnicowane w zależności od zjadliwości szczepu wirusa wywołującego chorobę, gatunku i wieku ptaków, zakażeń towarzyszących oraz warunków środowiskowych.
  
  Główne objawy kliniczne wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu to:
  - depresja,
  - gwałtowny spadek / utrata produkcji jaj, miękkie skorupy jaj,
  - objawy nerwowe,
  - zasinienie i obrzęk grzebienia i dzwonków,
  - silne łzawienie, obrzęk zatok podoczodołowych, kichanie,
  - duszność,
  - biegunka.
  
  Padnięcia mogą być nagłe, bez widocznych objawów. Śmiertelność może dochodzić do 100%. Przy zakażeniu wirusem grypy o niskiej zjadliwości mogą wystąpić objawy ze strony układu oddechowego (z reguły łagodne), depresja, biegunka, zmniejszona produkcja jaj u niosek. Zakażone ptaki wydalają duże ilości wirusa z kałem, w wydzielinie z oczu i dróg oddechowych. Najbardziej prawdopodobnym źródłem zakażenia drobiu domowego jest bezpośredni lub pośredni kontakt (woda do picia) z migrującymi ptakami dzikimi, zwykle z ptactwem wodnym. Rozprzestrzenienie wirusa może następować również poprzez zanieczyszczoną paszę, sprzęt, środki transportu. Bardzo ważną rolę w rozprzestrzenieniu wirusa grypy odgrywa człowiek. Rozprzestrzenianie z wiatrem zainfekowanych cząsteczek i kropelek nie ma większego znaczenia.
  
  GŁÓWNE ZALECENIA INSPEKCJI WETERYNARYJNEJ:
   
• izolacja drobiu od czynników zewnętrznych – przetrzymywanie ptaków w zamknięciu,
• ograniczenie kontaktu drobiu z dzikim ptactwem,
  szczelne przykrycie pojemników z karmą i wodą do picia lub przetrzymywanie ich wewnątrz budynków w celu ograniczenia dostępu do nich dzikich ptaków, a także unikanie pojenia ptaków i czyszczenia pomieszczeń wodą pochodzącą spoza gospodarstwa (głównie ze zbiorników wodnych i rzek) oraz
  -dla uniknięcia „przyciągania” dzikiego ptactwa – nie poić i nie karmić zwierząt
  na zewnątrz pomieszczeń,
  -uniemożliwienie przemieszczenia się osób oraz zwierząt pomiędzy obiektami,
  w których przechowywana jest karma dla zwierząt a obiektami, w których
  bytuje drób,
   ograniczenie liczby osób obsługujących fermy do koniecznego minimum wraz ze sprawdzeniem czy osoby te nie utrzymują drobiu we własnych zagrodach,
• rozłożenie przed wejściem do budynków fermy drobiu mat nasączonych środkiem dezynfekującym,
• założenie śluz dezynfekcyjnych w wejściach do budynków fermy drobiu,
   zakaz wjazdu pojazdów na teren fermy poza działaniami koniecznymi np. dowóz paszy, odbiór drobiu do rzeźni lub przez zakład utylizacyjny, 
• obowiązkowa dezynfekcja pojazdów wjeżdżających,
• rozłożenie mat dezynfekcyjnych przed wjazdem i wejściem na teren fermy,
   konieczność używania odzieży ochronnej przez wszystkie osoby
• znajdujące się na fermie po wcześniejszym pozostawieniu odzieży własnej w szatni,
• konieczność przeprowadzenia dokładnego mycia i dezynfekcji rąk przed wejściem do obiektów, w których utrzymuje się drób,
• osoby bezpośrednio stykające się z drobiem na fermach nie powinni mieć kontaktu z innym ptactwem np. gołębiami,
   wskazane jest zaopatrzenie pracowników branży drobiarskiej i lekarzy weterynarii w leki przeciwwirusowe oraz przeprowadzanie szczepień u ludzi.
  
  NIEPRZESTRZEGANIE WYŻEJ WYMIENIONYCH ZALECEŃ MOŻE POWODOWAĆ WZROST ZAGROŻENIA PTASIĄ GRYPĄ, A CO ZA TYM IDZIE, WIĘKSZE STRATY EKONOMICZNE SPOWODOWANE SZERZENIEM SIĘ CHOROBY WŚRÓD PTAKÓW, tj.:
  
   zamknięcie granic państw dla towarów z Polski, co spowoduje spadek eksportu i handlu drobiem i produktami pochodzącymi od drobiu,
• utrata miejsc pracy,
• co najmniej trzymiesięczne wyłączenie obiektów gospodarskich z produkcji drobiu od wygaszenia ostatniego ogniska choroby,
• trudności w odbudowie pogłowia drobiu po wybiciu strat reprodukcyjnych,
• straty ekonomiczne ludności związane z ograniczeniami w ruchu i przemieszczaniu się ludzi i zwierząt,
• bankructwa producentów drobiu, właścicieli ubojni i przetwórni drobiu.
  
  Wirus grypy ptaków może zachować aktywność w środowisku kurnika przez 5 tygodni. W kale przeżywa co najmniej 35 dni w temperaturze 4o C, a w kurzu kurnika przez 2 tygodnie po usunięciu ptaków. W wodzie (stawy, jeziora) zachowuje zakaźność do 4 dni przy temperaturze 22o C i ponad 30 dni przy temperaturze 0o C. Wirus wykrywano w tuszkach padłych ptaków dzikich po 23 dniach w temp. 40o C. W tuszkach drobiu przechowywanych w temperaturze pokojowej wirusy grypy przeżywały tylko kilka dni, natomiast w temperaturze lodówki – do 23 dni. Wirus może utrzymywać się w drobiowych produktach mięsnych. Niszczy go obróbka termiczna. Lipidowa otoczka powoduje, iż wirusy grypy są wrażliwe na powszechnie stosowane środki dezynfekcyjne, włączając detergenty.
  
  GŁÓWNY LEKARZ WETERYNARII ZAPEWNIA, IŻ NIE ISTNIEJE ŻADNE ZAGROŻENIE ZAKAŻENIA SIĘ KONSUMENTÓW PTASIĄ GRYPĄ POPRZEZ SPOŻYWANIE MIĘSA DROBIOWEGO I JEGO PRZETWORÓW.
  WSZYSTKIE GATUNKI DROBIU PRZED WYSYŁKĄ DO UBOJNI MAJĄ BYĆ OBOWIĄZKOWO BADANE PRZEZ LEKARZA WETERYNARII WYSTAWIAJĄCEGO ŚWIADECTWO ZDROWIA, A NASTĘPNIE PODLEGAJĄ BADANIU PRZED I POUBOJOWEMU W UBOJNIACH DROBIU.